Divriği Ulu Camii

Tarihnotları Sosyal Ağlarda

Beş yapıdan oluşan bir külliyenin ana yapıları olan birbirine bitişik Ulu Cami ve Darüşşifa, tarihçesi Hittitlere kadar geri giden bir yerleşimde, Sivas’ın Divriği ilçesindedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra 1922 yılında ilçe olan Divriği en parlak dönemini Mengücek oğulları Beyliği zamanında yaşamıştır. 1937 yılından başlayarak bölgedeki demir madenlerin işletilmesi ile yeniden önemli bir konuma kavuşmuş olan yerleşim, eski dokusunu günümüzde de kısmen korumaktadır.

1985 yılında Dünya Kültür Mirasları Listesine alınan Ulu Cami Külliyesi’nde, beşi bani adı ve tarih, altısı usta adı veren onbir kitabe karşımıza çıkmaktadır. Kitabelerden, caminin 1228-29 yılında, Selçuklu sultanı I. Alâeddin Keykubad zamanında, Mengücekli beyi Ahmed Şah; Dârüşşifa’nın aynı tarihte, eşi ve Erzincan beyi olan Fahreddin Behramşah’ın kızı Turan Melek tarafından Ahlat’lı Muğis oğlu Hürrem Şah adlı bir mimara yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Caminin doğu cephesindeki pencerenin (özgününde bey mahfili kapısının) üzerinde Ahlatlı nakkaş Ahmed, minberde Tiflisli İbrahim oğlu Ahmed ve hattat Mehmed, caminin güney duvarındaki âyet şeridi üzerinde Mehmed oğlu Ahmed’in adları yazılıdır. Divriği Ulu Camii ve Dârüşşifası, Selçuklu dönemi içinde küçük sayılabilecek yapı topluluklarından biri olmasına karşın, altı sanatçısı ile dikkat çekicidir. Bu bağlamda yapı topluluğu, Selçukluların yanı sıra Mengücekli çevresinde de ekip çalışmasının varlığını gösteren önemli bir örnektir.

Divriği Ulu Camii Kitabeler:

Tac Kapı:

 

Tac Kapı Detay:

Tac Kapı Sütun:

Divriği Ulu Camii, kuzeyden görünüm. Beden duvarından taşkın ve yüksek tutulmuş portali, sınır tanımayan yüzeyden taşkın ve hareketli bitkisel bezemeleri ile eşsiz bir örnektir. Ayrıca Mengücekoğulları’ndan Ahmed Şah’ın 1228-29 yıllarında Ahlatlı bir sanatçıya yaptırdığı caminin kuzey portali, taş süslemeleri ile de benzersiz bir örnektir.

Kuzey Tac Kapı:


Kuzey Tac Kapı Detayları:

 

Detay:


Detay Motif:

Süsleme Detay

susleme detay
Caminin mihrap önü kubbesi ve geçiş sistemi, tonozlarının yanı sıra, bey mahfilinin kısa bir süre önce kaldırılmış ahşap kiriş ve dikmelerinde kırmızı, beyaz ve yeşil renkte geometrik ve bitkisel kalem işi bezemeler görülmekteydi. Ulu Cami, özgün boyalı nakışları ile de 13. yüzyıl Anadolu-Türk mimarlık örnekleri arasında özel bir konuma sahiptir. Güney duvar eksenindeki büyük boyutlu taş mihrap, yarım yuvarlak nişi ve yarım kubbe kavsarasının yanı sıra, yüzeyden taşkın ve sınır tanımayan palmet, kıvrık dal ve rumî motifleriyle dikkat çekicidir. Mihrap önünün batısındaki birimin güney duvarına bitişik ceviz ağacından yapılmış sahte kündekârî tekniğindeki ahşap minberin aynalık, korkuluk ve kapı kanatlarında dörtgenler, beşgenler, beş ve on iki kollu yıldızlar, yıldız geçmelerle oluşturulmuş düzenlemeler karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, tonozların da özellikle orta bölümlerinde palmet, kıvrık dal ve rumîlerden oluşmuş girift bitkisel bezemelerin yanı sıra, özellikle yıldız çeşitlemeleri yansıtan geometrik süslemeler görülür.

Caminin iç mekânındaki ilginç bezemelerin dışında, sade kuruluştaki cepheler değişik kurguları ve süslemeleri ile yapıya damgalarını vurmuşlardır. Beden duvarından yüksek ve taşkın tutulmuş kuzey cephe eksenindeki anıtsal portal, kısmen yüzeyden taşkın ve sınır tanımayan bitkisel düzenlemeleri ile yapının en dikkat çekici öğesidir. Nitekim araştırmacılar, girift ve hareketli süsleme programı nedeniyle bu portali “Barok Kapı” olarak adlandırmışlardır. Egemen konumdaki palmet, rumî, lotus ve kıvrık dalların yanı sıra, vazodan çıkan bitkisel motiflere de yer verilmiştir. Ayrıca, zencerek, dörtgen, baklava, altıgen, tam ve yarım yıldızlardan oluşmuş geometrik düzenlemeler de karşımıza çıkar.

 
Kuzey portale göre daha sade bir anlayışla ele alınmış batı cephedeki portal dışa taşkın olmakla birlikte, farklı olarak beden duvarından yüksek tutulmamıştır. Portal nişini dıştan sınırlayan beş şerit ile nişte, daha yüzeysel olarak işlenmiş bitkisel ve geometrik düzenlemelerin, adeta hiç boş yer bırakmamacasına yüzeyleri hareketlendirdiği görülür. Oldukça girift ve dokuma işçiliğini andıran bezemeleri nedeniyle “Tekstil Kapı” olarak adlandırılmıştır. Geometrik motifler arasında zencerek, balık sırtı, dörtgen, baklava, altıgen ve yıldız geçmeler; bitkisel motifler olarak farklı düzenlemeler içinde kıvrık dal, palmet, rumî ve yer yer de lotuslar görülmektedir. Daha da ilginci, portalin dış kenarlarındaki mukarnas kavsaralı nişlerde figürlü süslemeye yer verilmiş olmasıdır. Kuzeyde, çerçeve içine alınmış tek ve çift başlı kartal; güneyde yalnız çift başlı kartal motifi üsluplaştırılmış bir anlayışta ele alınmıştır. Tek başlı kartalın yapının kurucusu Ahmed Şah’ı, çift başlı kartalın ise Mengücek oğullarının bağımlı olduğu Anadolu Selçuklularının ünlü sultanı I. Alâeddin Keykubad’ı simgelediği düşünülmektedir.

Divriği Ulu Camii Minber:

Divriği Ulu Camii Minber Detayları:

 

kuzeybatı köşesindeki silindirik gövdeli ve tek şerefeli kesme taş minare özgün değildir, yuvarlak kaidesindeki kitabeye göre 1565 yılında Osmanlı padişahı Kanunî Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıştır. Bu tarihte yapının, özellikle iç mekânının onarıldığı da anlaşılmaktadır. Doğu cephenin güneyindeki, özgününde bey mahfiline girişi sağladığı anlaşılan portal sonradan pencereye dönüştürülmüştür. Diğer portallere göre daha sade bir anlayışta ele alınmıştır ve yine beden duvarından dışa taşkındır. Sivri kemerle kuşatılmış on bir sıra mukarnas kavsaralıdır, dıştan geometrik ve bitkisel bezemeli iki şeritle sınırlandırılmıştır. Dış şeritte kıvrık dal, rumî ve palmetlerle; iç şeritte yıldız geçmelerle oluşturulmuş düzenlemelere yer verilmiştir. Kurgusu ve süsleme programıyla Selçuklu portallerini anımsatması nedeniyle selçuklu kapısı olarak adlandırılmıştır.

Arama Kelimeleri:

divriği ulu cami,Divrii Ulu Cami,divriği ulu cami hangi türk beyliğine aittir,divriği ulu camii,divriği ulu camii hangi türk beyliğine aittir,divriği ulu camii neden yaptırılmıştır,mengücekler divriği ulu camii ve darüşşifası hangi türk beyliğine aittir,mengücekler,divriği külliyesi,mengücekler beyliği,divriği ulu cami neden yaptırılmıştır,mengücekler divriği ulu camii ve darüşşifası hangi türk beyliğine ait,divriği ulu cami tarihi,divri?i ulu cami,divriği ulu cami süslemeleri,divriği ulucamii,ingilizce yazılı divriği ulu cami kısa tanıtım,mengücekler divriği ulu camii ve darüşşifası,sivas divrigi ovacköyü ududav görünümü,sivas divrik tarihi osmanlı camii

Etiketler:, , , , , , , , ,

Henüz yorum yok.

Bir Cevap Yazın