Osmanlı Tarihi

Ağlayanlarla Beraber Ağlıyoruz

Kanuni’nin Mahidevran Sultandan olma oğlu Şehzade Mustafa,1515 yılında Manisa’da doğdu.Manisa(1533) ve Amasya(1541) sancak beyliklerinde bulundu.
Hürrem Sultan ve damat Rüstem Paşa,Kanuni’nin Hürrem Sultan’dan olma oğlu Şehzade Beyazıt’ın sultanlığından yanaydılar.Şehzade Mustafa’dan yana olan Sadrazam Pargalı İbrahim,Hürrem Sultan’ın etkisiyle idam edildi(6 Mart 1536).1544 yılında Rüstem Paşa sadrazamlığa getirildi.Hürrem Sultan ve Rüstem Paşa işbirlği ile Şehzade Mustafa aleyhine faaliyetler yoğunlaşarak sarayla irtibatı azaltıldı.
Halk ve askerler arasında Kanuni’nin yaşlandığı,devleti idare edemez hale geldiği,Rüstem Paşa’nın tepelenmesi halinde Şehzade Mustafa’nın saltanatı ele geçireceği konuşulmaya başlamıştı.1552 yılında İstanbul’da kalan Kanuni,İran üzerine Sadrazam Rüstem Paşa’yı gönderdi.Ordu Aksaray’a gelince Rüstem Paşa Kanuni’ye :
-“Asker,Şehzade Mustafa’yı ister.Kocadığı için sefere çıkmayan padişahı indirip,yerine Mustafa’yı çıkarmak gerektiği söylenir oldu.Padişahımızın bizzat gelerek,ordunun başında sefere gitmesi için,orduyu Aksaray’da bekletiyorum” diye bir mektup yazarak,Kızıl Ahmedlilerden Şemsi Ağa ve Çavuşbaşı’yla birlikte İstanbul’a gönderdi..Kanuni bunun üzerine orduyu:”Yüce Tanrı isterse ilk baharda sefere çıkmak kararındayım ve öteki kapıkullarına izin versin,kendisi de payitaht’a gelsin”  diye bir buyruk göndererek İstanbul’a geri çağırdı.
Hürrem Sultan ve Sadrazam Rüstem Paşa,Şehzade Mustafanın isyan edip tahtı ele geçireceğine,Kanuni’yi ikna etmişlerdi.1553 Ağustos’unda ordunun başında Nahçivan seferine çıkan Kanuni,Konya Ereğli civarında Aktepe’de Otağ kurdurdu.Nahçivan seferine katılması bahanesiyle çağrılan Şehzade Mustafa da Aktepe’ye gelerek o da babasının otağının yanına otağ kurdurdu.Şehzade Mustafa bir şeyden habersiz Kanuninin Otağ-ı hümayun’una el öpmek için girdiğinde aralarında Zal Mahmud adlı bir güreşçinin de bulunduğu dilsiz cellatlar tarafından boğularak öldürüldü(6 Kasım 1553).Şehzade Mustafa ölmeden önce sadece:
-“Baba,bak evladına neyi reva görürler” diyebilmişti.
Şehzade Mustafanın katli,yeniçeriler tarafından tepkiyle karşılandı.Rüstem Paşanın çadırına hucum etmişlerse de vezir-i azamı bulamamışlardı.Matem alemeti olarak öğlen yemeği yemediler.Padişahın otağı önünde toplanarak Rüstem Paşa’nın görevden alınmasını istediler.Tepkiler üzerine aynı gün görevden alınan Rüstem Paşa’nın yerine sadrazamlığa Kara Ahmet Paşa getirildi.
Şehzade Mustafa’nın öldürülmesi halk arasında da tepkilere sebeb olmuş bazı şairler ve halk ozanları Kanuni’yi eleştiren şiirler yazmıştı.Nahçivan seferine katılan,Şehzade Mustafa’nın katline de tanık olan, Taşlıcalı Yahya:
“Meded,meded,bu cihanın yıkıldı bir yanı-(İmdat,eyvah bu cihanın bir yanı yıkıldı)
Ecel celalileri aldı Mustafa Han’ı-(Ecel eşkiyaları Mustafa Han’ı aldı-öldürdü-)
Dolundu mihr-i cemali,bozuldu erkanı-(Battı yüzünün güzelliği,adamları dağıldı)
Vebale koydular al ile  al-i Osman’ı-(Osmanoğullarını hileyle günaha girdirdiler) ” diye başlayan bir mersiye yazdı. Mersiyesini bir süre gizlemişsede sonraları askerler ve halk arasında kulaktan kulağa yayılmıştı.
Hürrem Sultan’ın çabalarıyla ikinci defa sadrazamlığa getirilen Rüstem Paşa,bir yolunu bulup şair Yahya’yı öldürtmek istedi.Hatta  Taşlıcalı Yahya’nın “Nizam-ı Alem” için öldürülmesini Kanuni’ye açmışsa da Padişah:”Bu biçim sözlere kulak dutma ve intikam kastın itme” diyerek kabul etmemişti.Buna rağmen Şair Yahya’yı huzura çağırıp padişah alehinde konuşmasını sağlamak istedi.Tarihçi Peçevi’nin naklettiğine göre ,şair Yahya huzura gelince,Rüstem Paşa kendisine hitaben:
-” Sen kim oluyorsun da,padişahın yaptığı işleri beğenmiyor ve bunları orda burda halka ilan ediyorsun.Vezirleri ve padişah’ı kötülemeye hakkın var mı?” dedi.Bunun üzerine şair Yahya şu cevabı verdi:
-“Biz,şehzadeyi öldürenlerle beraber öldürdük.Fakat ağlayanlarla beraber ağlıyoruz.Ancak padişahımız yanlış iş yaptı demektense,terbiyeli davranarak,fitneci kimseler fesatladı demeyi uygun gördük.”

Benzer Yazılar